มีผู้หญิงคนหนึ่งมาโรงพยาบาลด้วยเหตุว่าเธอรู้สึกว่าใจสั่นเหนื่อยง่ายบ่อย มีความประสงค์จะเจาะเลือดเพื่อตรวจว่าเป็นไทรอยด์หรือไม่
ผมตรวจร่างกายดูโดยรวม ไม่ได้สงสัยเรื่องไทรอยด์นัก แต่ไปตรวจพบว่าหัวใจเต้นผิดปกติจึงส่งตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เมื่อได้ผลก็วินิจฉัยว่าเธอมีสิ่งที่เรียกว่า PVC เป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งในหญิงรายนี้ผมประเมินว่าไม่มีอันตรายหรือเป็นโรค
แต่เธอก็ยังต้องการตรวจเลือดเรื่องไทรอยด์อยู่ดี ผมจึงได้ส่งตรวจเลือดและนัด(สองสัปดาห์กลับมาฟังผล) เมื่อผลออกมา ระดับไทรอยด์ฮอร์โมนก็ปกติ ... ตำถามที่เธอถามผมทันทีหลังจากผมบอกผลว่าปกติก็คือ
"อ้าว แล้วตกลงชั้นเป็นอะไรกันแน่ล่ะหมอ" ............. (อ้าว ก็บอกแต่แรกแล้วว่าไม่ใช่)

- ไทรอยด์คืออะไรอยู่ตรงไหน
ไทรอยด์ (Thyroid) เป็นอวัยวะที่ตั้งอยู่ตรงบริเวณลำคอที่ลูกกระเดือก คนสมัยโบราณในยุคกรีกได้ให้ชื่อมันไว้เช่นนี้ตามความหมายของคำว่าThyroidในภาษากรีกคือ "บานประตู" และ "โล่" กล่าวคือ ในยุคนั้นโล่ที่ใช่ในการรบจะมีโล่ชนิดหนึ่งที่รูปร่างเหมือนบานประตู เมื่อตั้งจากพื้นจะมีความสูงปิดถึงระดับลูกกระเดือกพอดี (ดูในภาพยนต์เรื่อง Troy ได้)
ต่อมไทรอยด์ เป็นอวัยวะที่ตั้งที่ตำแหน่งนี้ ทำหน้าที่สร้างสารที่เรียกว่าฮอร์โมนไทรอยด์ ... ซึ่งฮอร์โมนตัวนี้ทำหน้าที่ในร่างกายมากมายหลายอย่าง ... หลายิย่างในที่นี้ต้องเรียกว่าหลายอย่างจริงๆ เพราะว่าระบบที่เจ้าไทรอยด์เข้าไปมีส่วนร่วมนี้แทบจะเรียกได้ว่าเป็นทุกส่วนของร่างกายเลยทีเดียว และเป็นการเข้าไปเกี่ยวข้องที่มากพอที่จะทำให้เจ้าของร่างกายรู้สึกว่าผิดปกติ หากฮอร์โมนตัวนี้ไม่สมดุล
ภาวะที่ไม่สมดุลของฮอร์โมนไทรอยด์แบ่งกว้างๆเป็นพวกไทรอยด์น้อยกว่าปกติ Hypothyroidism และพวกไทรอยด์สูงกว่าปกติ Hyperthyroidism ซึ่งยังมีโรคต่างๆที่เกี่ยวข้องหลายสิบอย่าง ...
แต่จากที่สังเกตมา จะพบว่าเกือบทั้งหมดของคนที่มาโรงพยาบาลและสงสัยว่าตนเองจะ"เป็นไทรอยด์" จะมาด้วย"มีก้อนที่ลำคอ" หรือ มีอาการต่างๆในกลุ่มไทรอยด์เป็นพิษ

- อาการอะไรบ้างที่จะเกิดขึ้นหากคุณมีฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินปกติ
เนื่องจากไทรอยด์ฮอร์โมน เป็นสารที่มีผลต่ออวัยวะหลายอย่างมากๆ ดังนั้นอาการที่เกิดขึ้นจึงกว้างขวางมาก ยกมาโดยย่อได้ดังนี้

ผิวหนัง
ระบบการทำงานและเจริญของผิวหนังผิดปกติ เกิดเส้นขนและผมหยาบแห้ง ผิวหนังอุ่นชื้อ 'เหงื่อออกที่มือ'

ระบบสืบพันธุ์
เกิดความผิดปกติของฮอร์โมนเพศ ในเพศหญิงทำให้เกิดประจำเดือนขาดได้

ระบบประสาทกล้ามเนื้อและจิตใจ
จริงๆระบบเหล่านี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกันซะทีเดียว แต่ว่าอาการที่แสดงออกดันมาอยู่ในกลุ่มเดียวกัน อาการที่เกิดขึ้นหลากหลายมากได้แก่ รู้สึกกระสับกระส่าย ใจไม่ดี 'อ่อนเพลีย' 'ไม่มีแรง' ไม่ค่อยมีสมาธิ 'สั่น' อารมณ์ขึ้นๆลงๆ นอนไม่หลับ ทำงานไม่ได้อย่างใจ

อาการจากการต่อมไทรอยด์โต
ในไทรอยด์เป็นพิษชนิดที่ต่อมโต อาจจะเกิดอาการที่ตัวต่อมนี้ไปกดทับอวัยวะใกล้เคียง ได้แก่ กลืนลำบาก 'เสียงแหบ' 'หายใจติดๆขัดๆ'

หัวใจ
การกระตุ้นการบีบตัวของหัวใจ ทำให้เกิด 'ใจสั่น' 'หายใจเร็ว' 'เหนื่อยง่าย'

ลำไส้
เกิดการกระตุ้นการทำงานของลำไส้ เกิดอาการท้องเสียหรือถ่ายเหลว

ระบบเมตาบอลิซึม
การกระตุ้นการทำงานทั่วไปของร่างกาย ทำให้เกิดอาการอีกหลากหลายอย่าง เช่น เป็นคนขี้ร้อน หายใจเร็ว วูบวาบ 'น้ำหนักลด' 'กินจุ' 'เพลีย' 'ตาโปน'

ตรงส่วนที่ผมทำเครื่องหมาย '......' คือ อาการที่ทำให้หลายๆคนสงสัยว่าตนเองเป็นไทรอยด์เป็นพิษและมาตรวจที่โรงพยาบาล
นัยหนึ่งก็ดีเพราะว่าแสดงว่าสนใจร่างกายของตนเอง แต่ลองดูสิครับ อาการที่ว่าทั้งหมดนี้ผู้ที่กำลังอ่านอยู่ เจอสักอาการไหมครับ -_-'
ปัญหาของเรื่องนี้ที่เป็นประเด็นทางสุขภาพเนื่องจากในปัจจุบัน สื่อทางสุขภาพมีมากมาย สื่อที่เขียนง่ายและแพร่หลาย คือการขึ้นหัวเรื่องด้วยชื่อโรค จากนั้นก็ใส่อาการลงไป การเขียนแบบนี้ง่าย ชัดเจนตรงไปตรงมา แต่ว่าเป็นชนิดที่ผู้ป่วยหรือคนทั่วไปที่ไม่มีความรู้ทางการแพทย์อาจได้ประโยชน์ไม่เต็มที่เนื่องจากโรคหลายๆโรคมีอาการบางอย่างที่เหมือนกันได้
อย่างอาการที่ผมพิมพ์ไป เปลี่ยนแค่หนึ่งถึงสองจุด ก็เปลี่ยนเป็นโรคหัวใจหรือมะเร็งบางชนิดได้แล้ว ...
แล้วจะรู้ได้อย่างไรล่ะว่าเป็นอะไรหรือเปล่า

- แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นไทรอยด์เป็นพิษหรือไม่
อย่างที่ได้บอกไป หากคุณอ่านอาการในนั้นที่ว่ามาแล้วเจออาการที่เข้าได้กับคุณก็อย่าเพิ่งไปกังวลครับว่าจะเป็นไทรอยด์เป็นพิษ เพราะจริงๆอาจจะไม่มีอะไรปกติทุกอย่าง (หรือเป็นโรคแต่เป็นโรคอื่น) ดังนั้นผมมีข้อแนะนำเล็กๆน้อยๆที่คุณนำไปใช้ได้ในกรณีนี้ครับ
1. "อาการต้องมีหลายอย่าง" ฮอร์โมนไทรอยด์นั้นวิ่งไปทั่วร่างกาย ดังนั้นถ้าคุณมีอาการแค่อย่างเดียวโดยที่อย่างอื่นปกติดี โอกาสที่จะเป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษก็ลดน้อยลง
2. "เป็นติดต่อกัน" ความผิดปกติของไทรอยด์มักจะเป็นต่อเนื่องกัน ไม่เว้นช่วง ดังนั้นหากคุณมีอาการนานๆที เป็นสัปดาห์ละครั้ง หรือเป็นสามสี่วันแล้วหายไปสัปดาห์นึงแล้วเป็นใหม่ แนวโน้มที่จะเป็นก็น้อยกว่าคนที่มีอาการติดต่อกันทุกวัน
3. "อาการไม่กี่ชนิดแต่เป็นมาก" มีความผิดปกติไม่เยอะ แค่อย่างสองอย่างแต่เป็นมาก อาการที่ว่าอาจจะเป็นไทรอยด์เป็นพิษแต่คุณไม่ได้สังเกตถึงอาการอื่นๆ หรือ ไม่แน่อาจจะเป็นโรคอื่นได้
หากมีลักษณะตามนี้ แนะนำให้ลองปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลครับ

-แพทย์จะทำอย่างไรเพื่อให้รู้ว่าเป็นหรือไม่เป็น
โดยปกติแล้ว เมื่อคุณไปที่โรงพยาบาลเพื่อตรวจเรื่องไทรอยด์เป็นพิษ แพทย์จะทำการซักประวัติเพื่อดูว่ามีอาการอะไรที่เข้าได้กับโรคนี้หรือมีอาการของโรคอื่นๆหรือไม่ การตรวจร่างกายโดยการใช้มือคลำต่อมไทรอยด์ว่ามีขนาดที่โตกว่าปกติหรือไม่ ตรวจร่างกายในระบบต่างๆที่
ส่วนการตรวจพิเศษอื่นๆที่อาจจะมีก็คือ การตรวจเลือดเพื่อหาระดับของฮอร์โมนไทรอยด์ ในกรณีที่มีอาการที่เข้าได้กับไทรอยด์เป็นพิษ และการตรวจทางรังสีวิทยาในกรณีที่สงสัยเรื่องก้อนหรือว่าไม่แน่ใจ
สิ่งหนึ่งที่ควรรู้ไว้ก็คือ อาการที่คุณไปด้วยสงสัยปักใจว่าเป็นไทรอยด์นั้น อาจจะไม่ได้เป็นไทรอยด์เป็นพิษก็ได้ ดังนั้นถ้าสงสัยหรือไม่เข้าใจควรจะสอบถามแพทย์ให้เข้าใจชัดเจนก่อนครับ
มีผู้ป่วยไม่น้อย ที่มารพ.ด้วยเรื่องสงสัยไทรอยด์เป็นพิษ ... แต่เวลาแพทย์ส่งตรวจหาอย่างอื่น(เพราะสงสัยโรคอื่นมากกว่า) ก็กลับไปคิดว่าแพทย์ส่งตรวจเกินจำเป็น
ผมเองเคยได้ตรวจผู้ที่มาด้วยความปักใจว่าตนเองเป็น"ไทรอยด์" มาโรงพยาบาลเพื่อจุดประสงค์หลักคือ ต้องการมาเจาะ"ตรวจไทรอยด์"อย่างเดียว ... เมื่อตรวจแล้วคิดว่าเป็นอย่างอื่น จะส่งตรวจอย่างอื่น...บางครั้งก็มีความไม่พึงพอใจด้วยคิดว่ามาเพื่อตรวจไทรอยด์ ไม่ได้จะตรวจอย่างอื่น
.... หลายครั้งทีเดียว มาด้วยขอตรวจไทรอยด์ แต่กลับไปเจอวัณโรค โลหิตจาง เบาหวาน ฯลฯแทน
และก็หลายครั้งทีเดียว ที่เมื่อตรวจโรคอื่นๆร่วมแต่หาไม่พบ ก็ถูกกล่าวหาว่าส่งตรวจเกินจำเป็น
ก็ว่ากันไปครับ

- ถ้าไม่เป็นแล้วทำยังไง
ถ้าเป็น ก็ต้องรักษา ซึ่งสอบถามได้จากแพทย์ที่คุณไปตรวจ ... หรือถ้าใครอยากรู้ คุณก็สามารถหาได้จากอินเตอร์เนทครับ มีเยอะไป
แต่ถ้าตรวจไปแล้วไม่พบไทรอยด์เป็นพิษล่ะ จะทำยังไงต่อ

1. ถามแพทย์ ถามแพทย์ที่คุณไปตรวจครับว่าเค้าคิดว่ายังไง กับอาการที่ทำให้คุณต้องมาตรวจ บางครั้งอาจจะเป็นเพียงความกังวลความเครียดหรือเกิดจากการสังเกตตนเองมาขึ้นก็ได้ บางครั้งอาการอาจจะยังไม่จำเพาะกับโรคใดเลยแต่ผิดปกติแน่ๆ ต้องไปตรวจซ้ำภายหลัง

2. ถ้าอาการไม่หายหรืออาการเป็นมากขึ้น ก็ควรกลับไปตรวจซ้ำ เพราะบางครั้งอาการครั้งแรกอาจจะไม่ชัดเจนตรวจไม่พบสิ่งผิดปกติ แต่เมื่อเวลาผ่านไปก็สามารถตรวจพบเจอสิ่งผิดปกติได้ ไม่ว่าจะเป็นโรคทางไทรอยด์หรือโรคอื่นๆ

3. ดูแลสุขภาพร่างกายให้ดี โดยเฉพาะในคนที่สนใจหรือกังวลเรื่องสุขภาพมากๆ ก็เพราะโรคไทรอยด์เป็นพิษเป็นโรคที่มีอาการทุกระบบ การป่วยเพียงแค่เป็นหวัดธรรมดาก็อาจจะมีอาการที่ถูกตีความว่าเป็นโรคนั้นโรคนี้ได้ ดังนั้นการดูแลร่างกายให้แข็งแรงเสมอก็จะลดโอกาสที่จะเกิดความกังวลลงได้ครับ

เรื่องไทรอยด์มีอีกเยอะ ไว้ครั้งหลังๆจะเอาแง่มุมอื่นมานำเสนอครับ

===========================
Editor Note:

ดูหนังดูละครแล้วย้อนดูของจริง -=Byหมอแมว=-  31 ก.ค. 50
สบู่ดำปะทะเด็กเกรียน -=Byหมอแมว=-  24 ก.ค. 50
มันมากับหน้าฝน...ด้วงก้นกระดก -=Byหมอแมว=-   12 ก.ค. 50
ไม่มีอะไรแน่แท้ในทางการแพทย์ -=By หมอแมว=-  2 ก.ค. 50
นินเทนโดอักเสบ โรคของการเล่นเกมส์ -=By หมอแมว=-  11 มิ.ย. 50
ร้อนใน-แผลในปาก -=Byหมอแมว=- 3 มิ.ย. 50
รวมบทความของหมอแมว  (อัพเดต 4 กรกฏาคม 50 )