เรื่องของการผ่าตัดเพื่อรื้อโครงสร้างองค์กร “สำนักงานประกันสังคม (สปส.)” ให้เป็นองค์กรอิสระ-องค์กรมหาชน เหตุใหญ่อยู่ที่ความกังวลเรื่องการบริหาร “เงินกว่า 400,000 ล้านบาท” ที่จัดเก็บจากผู้ประกันตนในระบบกว่า 10 ล้านคน มีการพูดถึงมานานแล้ว แต่ก็ยังคงไม่สามารถหาข้อสรุปได้เสียที และเมื่อวันที่ 15 มิ.ย.ที่ผ่านมา ที่หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หลายฝ่ายก็ร่วมถกเรื่องนี้กัน     อีกครั้ง
 
มีการเสวนาแบบจริงจังอีกครั้งในลักษณะเวทีสาธารณะ หัวข้อ “ผ่าโครงสร้างประกันสังคม : สู่ประโยชน์ลูกจ้าง”
 
“ควรจะสนับสนุนให้ สปส. เป็นองค์กรมหาชน เช่นเดียวกับ  กบข. ที่มีความอิสระ คล่องตัวในการบริหาร นอกจากนี้ สปส. ควรจะมีการพัฒนาด้านการลงทุนเพื่อให้เกิดผลประโยชน์งอกเงยด้วย และจะ ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานการบริหารที่มีคุณธรรม มีคุณภาพ และมีประสิทธิภาพ ด้วย” ...เป็นเสียง-เป็นท่าทีของ ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
 
ขณะที่ สุรินทร์ จิรวิศิษฏ์ เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม หรือ สปส. ระบุว่า... เรื่องการปรับโครงสร้าง สปส. เป็นองค์กรมหาชนนั้น ยังคงต้องรอผลสรุป ซึ่งเป็นข้อเสนอจากการวิจัยโดยคณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เสียก่อน จึงจะทราบแนวทางว่าจะต้องทำอย่างไรต่อไปกับโครงสร้างของ สปส.
 
“เรื่องของกองทุนชราภาพ ซึ่งหลาย ๆ ฝ่ายออกมาแสดงความกังวลถึงปัญหาในระยะยาวที่มีแนวโน้มว่าจะติดลบนั้น ในฐานะที่เป็นคนในองค์กรของ สปส. กล่าวได้เลยว่าทุกวันนี้ทำงานบนพื้นฐานที่ต้องการ ให้ผู้ประกันตนได้รับสิทธิประโยชน์อย่างเต็มที่-อย่างเท่าเทียม เงินกองทุนก็ไม่ใช่เงินของผม แต่เป็นเงินของผู้ประกันตน ผู้ประกันตนทุกคนเป็นผู้มีบุญคุณต่อเรา ถ้าไม่มีเขาก็ไม่มี สปส. และผมต้องการให้การทำงานของ สปส. มีความสะดวกมากกว่านี้ในการจัดการบริหารลงทุนกับเงินกว่า 400,000 ล้านบาท”
 
เลขาธิการ สปส. พูดถึงในส่วนนี้อีกว่า... การลงทุนสำหรับพอร์ต นี้ไปลงทุนโดยได้ผลตอบแทน 8.11% เทียบกับพอร์ตอื่นที่ได้ผลตอบแทนเพียง 5% กว่าเท่านั้น ดังนั้นแสดงว่ามือบริหาร 42 ชีวิตที่ทำงานนี้อยู่ทำงานได้ แต่ถ้าจะให้ดีกว่านี้ปัญหาหลักยังคงอยู่ที่ผลตอบแทนที่ยังคงยึดติดกับบัญชี เงินของ ก.พ. เบี้ยประชุมได้เพียงแค่ครั้งละ 800 บาท ในขณะที่หน่วยงานอื่นได้คราวละเป็นหมื่นเป็นแสน ซึ่งคณะกรรมการชุดนี้ก็ไม่ได้ว่าอะไร
 
“การพิจารณาในการลงทุนทุกครั้ง เราต้องลงทุนเพื่อให้เกิดผลประโยชน์อย่างมั่นคง ได้มากกว่าเสีย อีกอย่าง...ลงทุนแล้วกำไรก็ไม่มีใครพูด แต่ลงทุนแล้วขาดทุนก็จะโดนตำหนิทันที”...เลขาธิการ สปส. กล่าว
 
ทางด้าน ศ.ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผู้วิจัยข้อเสนอปรับโครงสร้างสำนักงานประกันสังคมเป็นองค์กรมหาชน บอกว่า... แนวคิดการเป็นองค์กรมหาชนของ สปส.เกิดขึ้นตั้งแต่สมัยรัฐบาลที่แล้ว ที่ต้องการจะให้บางองค์กรที่เป็นของรัฐมีความคล่องตัวในการบริหารจัดการ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการทำงาน เช่น  กบข. หรือกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.)
 
ในส่วนของแนวคิดการปรับโครงสร้าง สปส. ทั้งระบบนั้น งานวิจัยชิ้นนี้ได้ทำมา 2-3 ปีแล้ว จากมูลเหตุที่องค์กร สปส. เป็นองค์กรที่เป็นส่วนราชการ ซึ่งไม่มีความคล่องตัว และไม่แสวงหากำไรด้วย จึงเกิดแนวคิดที่จะให้เป็นรูปแบบองค์กรมหาชน ซึ่งเป็นส่วนราชการที่มีความคล่องตัว
 
“เมื่อ สปส. เป็นส่วนราชการ การจัดซื้อ-จัดจ้างก็ต้องใช้ระเบียบพัสดุของสำนักนายกรัฐมนตรี การจ้างคนเพิ่มก็ยึดกับระบบของ กพร. บัญชีเงินเดือนก็ยึดตาม ก.พ. การตัดสินใจทำโครงการใหญ่ ๆ ก็ต้องฟังความเห็นจากกระทรวงการคลัง ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นอุปสรรคอย่างยิ่งในการบริหาร นอกจากนี้ อำนาจการตัดสินใจใหญ่ ๆ ก็อยู่ที่เลขาธิการคนเดียว ซึ่งงานวิจัยนี้ได้ส่งไปให้ สปส. แล้ว”
 
คณบดีคณะนิติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ระบุต่อไปว่า... มีการเสนอ ปรับโครงสร้างหน่วยงานสำนักงานบริหารการลงทุน (สบล.) ซึ่งเป็นหน่วยสำคัญในองค์กร สปส. ที่บริหารเงินกว่า 400,000 ล้านบาทอยู่ เพื่อให้     เป็นรูปแบบการบริหารเหมือนหน่วยบริการพิเศษ (Service Delivery Unit : SDU)
 
ทั้งนี้ ควรจะมีการจ้างมือบริหารด้านการเงินที่เก่ง ๆ เข้ามาบริหารเงิน ซึ่งที่ผ่านมาหน่วยงานส่วนนี้มีปัญหามาก เพราะความไม่มั่นคงของการทำงาน สายงานบริหารที่ยาวมาก และผลตอบแทนที่ต่ำมาก จึงทำให้มีบริษัทไฟแนนซ์ดึงตัวบุคลากรไปทำงาน ด้วยอัตราค่าตอบแทนที่สูงมาก กว่า จึงทำให้มีคนทำงานไม่ต่อเนื่อง
 
“สปส. ควรจะมีการปรับโครงสร้างโดยด่วน และส่วนตัวมีความคิดว่าระบบราชการไม่เหมาะกับการดูแลเงินกว่า 400,000 ล้านบาทตรงนี้”... ศ.ดร.สมคิดให้ความเห็นในฐานะนักวิชาการ
 
...เหล่านี้เป็นความคิดความเห็น เป็นข้อเสนอเกี่ยวกับการ “ผ่าตัดสำนักงานประกันสังคม” โดยดูเหมือนจะมีประเด็นเงินกองทุน 400,000 กว่าล้านบาทเป็นประเด็นใหญ่ ซึ่งที่สุดจะอย่างไรก็ต้องรอดูกันไป...
 
ว่าแต่...ประเด็นที่สำคัญกว่าเงินคือ “สิทธิผู้ประกันตน”
 
ไม่ถูกสถานพยาบาลให้บริการเหมือน “ผู้ป่วยอนาถา”
 
อย่าลืมเร่งผ่าตัด...ให้เกิดขึ้นเต็มที่-เท่าเทียม-ทั่วถึง !!!.