ในที่สุดวันที่ 19 สิงหาคม 2550 ซึ่งเป็นวันที่คณะกรรมการการเลือกตั้งจัดการให้มีการลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 ก็มาถึง

การจัดการให้มีการลงประชามตินี้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว พ.ศ.2549 ที่ประกาศใช้หลังจากคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือ คปค. ยึดอำนาจการปกครอง

ทั้งนี้ รัฐธรรมนูญชั่วคราว พ.ศ.2549 กำหนดให้สภาร่างรัฐธรรมนูญดำเนินการร่างรัฐธรรมนูญให้แล้วเสร็จ แล้วให้จัดทำประชามติก่อนจะประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550

หากผลการลงประชามติไม่ผ่าน ให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติเป็นโต้โผ หยิบยกรัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งในอดีตมาแก้ไขแล้วประกาศใช้ภายใน 30 วัน

และบัดนี้ร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 ได้ดำเนินการเสร็จสิ้นหมดแล้ว เหลือเพียงขั้นตอนทำประชามติเท่านั้นที่จะตัดสินว่าร่างรัฐธรรมนูญที่ดำเนินการมาตลอด 1 ปี จะสามารถนำมาใช้ได้จริงหรือไม่

วันที่ 19 สิงหาคม จึงเป็นวันตัดสิน

เป็นวันตัดสินท่ามกลางแรงกดดันจากทั้งฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย และฝ่ายที่เห็นด้วย

สำหรับฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย อ้างเหตุไม่นิยมการได้อำนาจมาด้วยวิธีทำรัฐประหาร โดยเฉพาะแกนนำพรรคไทยรักไทยเดิมที่กลายเป็นกลุ่มไทยรักไทยหลังจากถูกศาลรัฐธรรมนูญสั่งยุบพรรค และกำลังรวมตัวกันที่พรรคพลังประชาชน ต่างออกมายืนแถวหน้าแสดงตนเรียกร้องให้ประชาชน "โหวต โน" ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้

ขณะที่ฝ่ายเห็นด้วย มีคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ สภาร่างรัฐธรรมนูญ และกลไกอื่นๆ ที่อยู่ภายใต้อำนาจรัฐ ต่างพยายามที่จะผลักดันให้ประชาชนรับร่างรัฐธรรมนูญ

กระทรวงมหาดไทยผลักดันโดยกระจายวิทยากรแม่ไก่ทั่วประเทศออกไปให้ความรู้ประชาชนผู้มีสิทธิลงคะแนนประชามติ ซึ่งมีประมาณ 45 ล้านคน เพื่อให้เกิดความเข้าใจในร่างรัฐธรรมนูญ และชักจูงให้ออกมาใช้สิทธิลงประชามติในวันที่ 19 สิงหาคม

คณะกรรมการการเลือกตั้งเห็นชอบ หากจะมีการนำรถไปรับผู้มีสิทธิมาลงประชามติ โดยเห็นว่า การลงประชามติแตกต่างจากการเลือกตั้ง ดังนั้น รัฐควรจะอำนวยความสะดวกด้านยานพาหนะแก่ผู้มีสิทธิได้

ส่วนสภาร่างรัฐธรรมนูญ ได้ทุ่มงบประมาณรณรงค์ประชาสัมพันธ์ทุกวิถีทาง เพื่อชักจูงให้ประชาชนเห็นชอบกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้

น่าสังเกตว่าการต่อสู้ของ 2 ฝ่าย ปรากฏขึ้นทั้งบนดินและใต้ดิน

บนดินคือ การออกรณรงค์ชี้ข้อดีข้อด้อย ใต้ดินคือ ข่าวคราวที่แพร่ออกมาในรูปของการใช้เงินซื้อ

ทุกอย่างเกิดขึ้น และเป็นไป จนกระทั่งวันที่ 19 สิงหาคม ซึ่งเป็นวันลงประชามติดำเนินมาถึง

มีคนถามว่า ถึงอย่างไรเสีย ทั้งฝ่ายสนับสนุน และฝ่ายคัดค้านก็มีเป้าหมายคือ การเลือกตั้งเพื่อเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่ แล้วทำไมกระแสการต่อสู้จึงดุเดือดเช่นนี้

คำตอบคือ อาจเป็นเพราะการลงประชามติครั้งนี้คือการประลองกำลังครั้งสำคัญ

เนื่องเพราะการลงประชามติ คือการเชิญชวนประชาชนผู้มีสิทธิออกมาใช้สิทธิ โดยหย่อนบัตรลงในคูหา

เฉกเช่นเดียวกับการเลือกตั้ง!

อีกทั้งกระบวนการจัดตั้ง กระบวนการประชาสัมพันธ์ให้คนมาใช้สิทธิ และกระบวนการรณรงค์ให้ "รับ" หรือ "ไม่รับ" ล้วนแล้วแต่ใกล้เคียงกับกระบวนการเลือกตั้ง

ดังนั้น การลงประชามติในวันที่ 19 สิงหาคม จึงเป็นการทดสอบความพร้อมของทั้งฝ่าย คมช. และฝ่ายไม่เอา คมช.

ประการแรก เป็นการทดสอบการเดินไปสู่เป้าหมาย

ฝ่าย คมช. นอกจากจะมีเป้าหมายที่ให้ร่างรัฐธรรมนูญผ่านประชามติแล้ว ยังมีเป้าหมายการชักจูงคนออกมาใช้สิทธิลงประชามติด้วย

ขณะที่ฝ่ายไม่เอา คมช. เน้นเป้าหมายการรักษาเสียงดั้งเดิม 14 ล้านเสียง ของไทยรักไทยเอาไว้ให้มากที่สุด

อย่าลืมว่า จนถึงขณะนี้พรรคไทยรักไทยยังมั่นใจว่ามีฐานสนับสนุนหย่อนจาก 14 ล้านเสียงไม่เท่าไหร่

ขณะที่ฝ่ายไม่เอาไทยรักไทยประกาศว่า เสียงสนับสนุนไทยรักไทยนั้นไม่มีถึงขนาดนั้นแล้ว

ผลการลงประชามติครั้งนี้อาจจะเปิดเผยให้เห็นข้อเท็จจริงบางส่วนในข้อนี้

ประการที่สอง ทดสอบความพร้อมของกลไก

ทั้งกลไกการจัดการประชามติของคณะกรรมการการเลือกตั้ง ทั้งกลไกการชักนำประชาชนออกมาใช้สิทธิ กลไกการจัดตั้งฐานะคะแนนที่เคยใช้ประสบความสำเร็จมาเมื่อครั้งอดีต และกลไกอื่นๆ ที่จะทำให้แต่ละฝ่ายสามารถบรรลุเป้าหมายได้

ขณะเดียวกันก็เป็นการประลองกำลังยกแรกระหว่างฝ่าย คมช. กับฝ่ายไม่เอา คมช. ซึ่งผลแห่งการประลองกำลังครั้งนี้จะทำให้กลุ่มการเมืองต่างๆ มีข้อมูลในการคาดคะเน และตัดสินใจอนาคตทางการเมืองของตัวเองได้ดีขึ้น

ยิ่งเมื่อผลการลงประชามติออกมาชัดแจ้ง ซึ่งหมายถึงการนับถอยหลังระยะเวลาการเลือกตั้งใหม่ ยิ่งเร่งรัดให้กลุ่มการเมืองต่างๆ รีบตัดสินใจ

สำหรับประชาชนคนทั่วไปที่มีสิทธิลงประชามติ วันที่ 19 สิงหาคม 2550 ไม่ได้มีความหมายเพียงการ "รับ" หรือ "ไม่รับ" ร่างรัฐธรรมนูญ

หากแต่เป็นวันที่คนไทยทั้งประเทศสามารถแสดงเจตนาความจำนงร่วมกันเป็นครั้งแรก หลังจากเกิดเหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน 2549

และเป็นเจตนารมณ์ที่เชื่อว่า จะมีพลังในการบอกกล่าวความต้องการจริงๆ ของคนไทยในสถานการณ์ที่การเมืองยังล้มลุกคลุกคลานอย่างเช่นปัจจุบัน

ที่มาจาก