นักวิชาการมองระบอบประชาธิปไตยไทยน่าทึ่ง ไม่พอใจผู้นำ ลากรถถังมาไล่ ก้าวหน้าไกลกว่าอเมริกา เป็นประชาธิปไตยแบบไทย ระบุ "ทักษิณ" วนเวียนบ่อย เพราะรู้คนไทยลืมง่าย เชื่อสุดท้าย คมช.ปรองดอง"ทักษิณ" ด้านตัวแทนสื่อมวลชนชี้สิ่งที่เกิดขึ้นแค่ภาพลวงตา จับตาคมช.ออกลายหากถูกสื่อกระแสหลักโจมตีข้อเสีย

       กองทุนนรนิติเศรษฐบุตร ร่วมกับคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดสัมมนาวิชาการเพื่อเป็นเกียรติแด่ รศ.นรนิติ เศรษฐบุตร เรื่อง "การเปลี่ยนระบอบประชาธิปไตย(พ.ศ.2549) โดยมีวิทยากร ประกอบด้วย รศ.ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ อดีตคณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นายประสงค์ เลิศรัตนวิสุทธิ์ รองบรรณาธิการอำนวยการหนังสือพิมพ์มติชน โดยมี รศ.ดร.นครินทร์ เมฆไตรรัตน์ เป็นวิทยากร

       นายเอนก กล่าวว่า รู้สึกว่าคนไทยลืมง่ายและเป็นคนสงสารที่เห็น"ทักษิณ"เร่ร่อน โดยคิดเอาจากความรู้สึก ณ ปัจจุบัน ดังนั้นอยากให้ประชาชนคิดถึงวันที่ 14 ต.ค มากๆ ดังนั้นโดยภาพรวมคิดว่าการเมืองไทยไม่เปลี่ยนแปลงไปเลยจาก 14 ต.ค. 2516 เพราะการเมืองไทยเป็นระบบที่ปรับแก้อยู่ในตัวมากกว่ารัฐธรรมนูญมากกว่าการเลือกตั้ง คนไทยมีความเชื่อมั่นการเลือกตั้งน้อย การไว้ใจนักการเมืองก็มีน้อย

       ดังนั้นคิดว่าการเมืองไทยอยู่ได้เพราะเราเป็นประชาธิปไตยแบบไทยที่เหมาะสมสอดคล้องกับสังคมไทยโดยมีอำนาจ3 ส่วนคานกันอยู่เป็นประชาธิปไตยแบบไทย ประกอบด้วย 1.ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ 2.ชนชั้นกลาง-ปัญญาชน-สื่อ เพราะสังคมไทยมีชนชั้น และ 3.นักการเมือง พรรคการเมือง ทั้งหมดนี้จะคอยถ่วงดุล ปรองดองกันอยู่เสมอ การมีความเชื่อที่ว่านี้วัดจากประสบการณ์ทั้งชีวิตโดยเฉพาะปี 2549 ซึ่งถ้ามีการเลือกตั้งตามกำหนดเดิม (15 ตุลาคม) และ พ.ต.ท.ทักษิณ กลับมาเชื่อว่าเป็นการอวสานระบอบประชาธิปไตยไทยแน่นอน

       โดยส่วนตัวมองว่า 19 กันยายน เป็นบทพิสูจน์ว่าการเมืองไทยหนีระบอบผสมพลัง 3 ฝ่ายไม่ได้  อย่างไรก็ตามโดยส่วนตัวคิดว่าทหารไม่น่ากลัว เพราะเขาทำอะไรไม่เป็นนอกจากความรุนแรงและการยึดอำนาจเท่านั้น เพราะฉะนั้นการที่คนบางคนอยู่ไกลอาจจะยังยอมได้ แต่ถ้ามาป้วนเปี้ยนอยู่บริเวณชายแดนเชื่อว่าคงมีการจัดการแบบวิธีทหาร ซึ่งจะเป็นการพิสูจน์ว่าประชาธิปไตยแบบไทยที่มีพลัง 3 ฝ่ายที่เคยปรองดองกันมาโดยตลอด จะขัดแย้งกันบ้างจะอยู่ได้หรือไม่ จะว่าไปแล้วเมืองไทยมีรัฐธรรมนูญที่ไม่ได้เขียนไว้เพียง 2 ฉบับเท่านั้น คือฉบับที่มาจากการเลือกตั้งและฉบับที่ว่าด้วยการยึดอำนาจ ซึ่งผู้ที่เกี่ยวข้องทุกคนก็ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญอย่างเคร่งครัด คือฝ่ายที่ยึดต้องไม่ซ้ำเติมฝ่ายที่แพ้ ฝ่ายที่แพ้ก็จะบอกว่าปรองดองสมานฉันท์ ซึ่งถ้าไม่เป็นตามนั้น แต่มีการประกาศสู้ก็จะเกิดการนองเลือดแน่นอน โดยส่วนตัวไม่คิดว่าจะมีความขัดแย้งอะไรมากนัก ห่วงเรื่องความปรองดองสมานฉันท์มากกว่า ว่าในที่สุด พ.ต.ท.ทักษิณ จะกลับมาเหมือนเดิมซึ่งคงไม่ใช่ภายใน 1 ปี เหมือน พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัน ที่กลับลงเลือกตั้งเกือบชนะ

       "ขอแนะนำว่าพ.ต.ท.ทักษิณ ควรจะอยู่เฉยๆ ไม่ต้องไปถ่ายรูปอะไรมากนัก ส่วนลูกน้องก็ควรอยู่อย่างสงบเหมือนกัน ในเรื่องการยึดทรัพย์คิดว่าคงทำอะไรไม่ได้เพราะไม่รู้จะเอาอะไรไปยึดทรัพย์เขา คงจะฮึ่ม สักพัก รัฐบาลเองคงไม่ทำอะไรมากนัก ทางรอดสำหรับทุกฝ่ายคือต้องมองให้เห็นการที่ทักษิณถูกยึดอำนาจ แต่ยังมีอิสระ คตส.ยังไม่ใช้อำนาจที่มีอยู่อย่างเต็มที่ ชี้ให้เห็นว่าเรายังคงตกอยู่ในการปกครองแบบประชาธิปไตยๆ ที่มีการประนีประนอมกันของ 3 ฝ่าย เชื่อว่าทหารเองก็ทำอะไรมากไม่ได้ ต้องทำตัวให้อยู่ในกรอบและคำนึงถึงดุลยภาพและสมานฉันท์กัน ผมไม่มองว่าระบบของไทยล้มเหลว แต่มองว่าเป็นระบบที่น่าทึ่ง จนพูดกันติดตลกว่า ระบบของไทยมีการตรวจสอบถ่วงดุลก้าวหน้ากว่าอเมริกา ที่แม้ไม่พอใจบุช แต่ก็ทำอะไรไม่ได้ ของไทยไม่พอใจทักษิณ ลากรถถังออกมาไล่เลย เชื่อว่าระบบนี้จะยังคงอยู่กับการเมืองไทยต่อไป" นายเอนกกล่าว

       นายเอนกกล่าวต่อไปว่าในอนาคตเรื่องการร่างรัฐธรรมนูญนั้น ถ้าไม่เหมาะสมหรือไม่เข้าใจนิสัยคนไทยก็คงไม่มีประโยชน์ ดังนั้นต้องมีหลักประชาธิปไตยอยู่บ้าง แต่ต้องสอดคล้องกับบริบทสังคมไทย ไม่ใช่เอาเผด็จการมาแทน แต่ก็อย่าไปหวังอะไรมากกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เพราะสังคมไทยต้องมีความตรึงครียดต่อไปและยังไม่ลงตัวเพราะรัฐบาลชุดปัจจุบันที่มาจากการยึดอำนาจแต่อยากเป็นประชาธิปไตย ส่วน พ.ต.ท.ทักษิณ ก็อยากกลับมาเร็วเกินไป ไม่ยอมรับกติกาที่กำหนดไว้ บ้านเมืองเสียหายแน่นอน เราต้องช่วยกันหาทางออก

       ด้านนายประสงค์กล่าวว่า ถ้าพูดถึงการรัฐประหารที่ต้องมีความเชื่อมโยงกับการฉีกรัฐธรรมนูญ โดยส่วนตัวเห็นว่ารัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 ได้ถูกฉีกไปตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2544 ที่ศาลรัฐธรรมนูญตัดสินว่า พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ไม่มีความผิดเรื่องการซุกหุ้น ซึ่งคนที่ฉีกรัฐธรรมนูญไม่ใช่ พ.ต.ท.ทักษิณ แต่เป็นประชาชนทุกคนที่ยึดมั่นในตัวบุคคลว่าจะนำพาชาติบ้านเมืองไปรอด

       อย่างไรก็ตามหลังจากเกิดรัฐประหารในฐานะที่เป็นสื่อรู้สึกสบายใจกับการรัฐประหารครั้งนี้ที่มีการปล่อยให้วิพากษ์วิจารณ์ ซึ่งไม่แน่ใจว่าเป็นของจริงหรือของปลอม เชื่อว่าตราบใดที่ยังไม่ไปแตะไข่แดงของเขา ก็จะไม่เป็นไร แต่ถ้าแตะเป้าของเขาก็ไม่แน่ใจว่าเป็นแบบนี้หรือไม่ เพราะสื่ออินเตอร์เน็ตที่วิพากษ์วิจารณ์รุนแรงก็ถูกปิดไป จึงไม่แน่ใจว่าถ้าต่อไปในระยะยาว ถ้าสื่อกระแสหลักโจมตีข้อเสียของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.) อย่างตรงไปตรงมา จะได้รับอิสระในการทำงานเหมือนในขณะนี้หรือไม่ เพราะหลายอย่างที่เกิดขึ้นในขณะนี้ ดูเหมือนว่าเป็นเพียงภาพลวงตาเท่านั้น

       "มันไว้ใจไม่ได้เพราะคนของทักษิณยังผังรากเครือข่ายอยู่จำนวนมาก คณะรัฐมนตรีที่เข้ามาใหม่ก็ไม่สะสาง ทั้งที่กรมสรรพากรและสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เห็นได้ว่าวัฒนธรรมคอร์รัปชั่นไม่ได้เกิดจากทักษิณเท่านั้น แต่เกิดจากข้าราชการที่มีอำนาจมีอิทธิพลบางกลุ่มด้วย เพราะฉะนั้นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ไม่สามารถบอกว่าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีกว่าหรือไม่ เพราะสงสัยว่าทำไมทหารถึงเข้าไปเป็นบอร์ดในรัฐวิสาหกิจที่สำคัญๆ คนเหล่านี้เป็นกลุ่มผลประโยชน์กลุ่มใหม่หรือเปล่า เป็นห่วงว่าถ้าไม่มีความรู้ บริหารไม่ได้ ก็อาจจะถูกระบบกลืนได้

       ดังนั้นขอแนะนำว่าการทำงานที่ง่ายที่สุดในรัฐวิสาหกิจที่มีการคอร์รัปชั่นมากแบบนี้ควรเปิดข้อมูลให้หมด ให้ประชาชนตรวจสอบโดยตรงน่าจะดีกว่า เป็นการป้องกันคอร์รัปชั่นที่ง่ายที่สุด เรื่องการยึดทรัพย์ก็เหมือนกัน ไม่แน่ใจว่าจะทำได้หรือไม่ เรื่องกฎหมายภาษีมีความซับซ้อน มีเทคนิค จึงสรุปว่าการแสวงหาผลประโยชน์จากรัฐบาลระบอบทักษิณ ไปสู่การปกครองของ คมช.นั้น อาจจะไม่เปลี่ยนแปลง"

       สำหรับเรื่องความรู้สึกกับการรัฐประหารนั้นเป็นความรู้สึกที่สับสนในฐานะที่เป็นตัวเองเป็นคนที่ทักษิณเพ่งเล็งก็รู้สึกไม่พอใจมากนัก เพราะมีการอ้างบางอย่างที่ไม่สามารถพิสูจน์ได้ โดนเฉพาะเรื่องที่ระบุว่าจะมีการนองเลือด ซึ่งถ้าเป็นแบบนั้นจริงๆ เชื่อว่าใครลงมือก่อนคนนั้นแพ้ ดังนั้นต้องตั้งคำถามว่าจะซ้ำรอย รสช.หรือไม่ คิดว่าในระยะยาวเรื่องการทำรัฐประหารจะอันตรายมากกว่านี้ ดังนั้นถึงเวลาแล้วที่เราต้องพูดคุยกันว่าเราจะป้องกันการรัฐประหารอย่างไร

       "ยังนึกรูปธรรมไม่ออกแต่ถ้าดูที่เหตุผลที่นำมาสู่การรัฐประหารที่เป็นอมตะไม่เปลี่ยนแปลงคือเรื่องการคอร์รัปชั่น ส่วนข้ออื่นๆ อยู่เหนือความสามารถที่เราจะไปกำจัด ผมคิดว่าในฐานะประชาชนทั่วไป การกำจัดเงื่อนไขคอร์รัปชั่นได้ จะเป็นการป้องกันการรัฐประหารวิธีหนึ่ง แต่เป็นเรื่องยากเพราะเห็นได้จากนักการเมืองหลายคนที่มีประวัติคอร์รัปชั่น สามารถโลดแล่นอยู่บนเส้นทางการเมือง แม้จะเปลี่ยนนายกฯไปหลายคน แต่คนเหล่านี้ก็ยังอยู่ เพราะเป็นอำนาจต่อรองทางการเมือง ทำอย่างไรจึงจะกำจัดนักการเมืองเหล่านี้ได้"

       นายประสงค์กล่าวทิ้งท้ายว่าสิ่งที่เป็นห่วงในอนาคตคือพลังภาคประชาชนที่ถูกลดทอนลงไปมาหลังจากที่มีรัฐประหาร ซึ่งมาจากการทะเลาะกันเองอย่างรุนแรง ที่สำคัญรู้สึกกลัวว่า พ.ต.ท.ทักษิณ ที่มีนิสัยชอบเอาชนะ จะใช้กำลังทุนของตัวเองที่มีหลายแสนล้านหว่านลงมาเพื่อทำลายระบบการตรวจสอบทั้งหมด ซึ่งความหายนะจะเกิดขึ้นแน่นอน ถึงเวลานั้นคงตัวใครตัวมัน

กรุงเทพธุรกิจ